பண்டைய இந்தியாவின் அரசியல் நிலப்பரப்பில் முக்கியமான அடித்தளமாக விளங்கிய மகாஜனபதங்கள்
மகாஜனபதங்கள் முதன்மையாக வளமான இந்தோ-கங்கை சமவெளிகளில் அமைந்திருந்தன. காலப்போக்கில், அவற்றின் அரசியல் மையங்கள் படிப்படியாக மேற்கிலிருந்து மிகவும் வளமான கிழக்குப் பகுதிகளுக்கு (நவீன பீகார் மற்றும் கிழக்கு உத்தரபிரதேசம்) மாறின. இந்த புவியியல் மாற்றம் வேளாண்மை வளர்ச்சி மற்றும் வணிக வழிகளின் முக்கியத்துவத்தை பிரதிபலித்தது.
பண்டைய சமஸ்கிருத நூல்களில், பிரம்மாண்ட புராணம் இந்த பிராந்தியத்தை "जम्बूद्वीपे भरतखण्डे" (ஜம்பூத்வீபே பரதகண்டே) என குறிப்பிடுகிறது. இந்த புவியியல் பரவல் வேதகால நாகரிகத்திலிருந்து பெளத்த மற்றும் ஜைன காலகட்டத்திற்கான மாற்றத்தின் சாட்சியாகும்.
வாயு புராணத்தில், "गङ्गायमुनयोर्मध्ये देवभूमिः प्रचक्षते" (கங்கையமுனயோர்மத்யே தேவபூமி: ப்ரசக்ஷதே) எனக் கூறப்பட்டுள்ளது - கங்கை மற்றும் யமுனை நதிகளுக்கு இடையேயான பூமி தேவலோகமாக போற்றப்படுகிறது.

பெரும் மௌரியப் பேரரசின் இருக்கையாக இறுதியில் உருவான இந்த வலிமைமிக்க அரசு, நவீன தெற்கு பீகாரின் பாட்னா மற்றும் கயா மாவட்டங்களில் அமைந்திருந்தது. விஷ்ணு புராணம் மகதத்தை "मगधानां तु राजानः प्रसिद्धा भुवनेषु च" (மகதானாம் து ராஜான: ப்ரசித்தா புவனேஷு ச) என்று சிறப்பிக்கிறது.
மகதத்திற்கு கிழக்கே அமைந்திருந்த இது, பீகாரின் முங்கேர் மற்றும் பகல்பூர் மாவட்டங்கள் மற்றும் மேற்கு வங்காளத்தின் சில பகுதிகளை உள்ளடக்கியது. இது சம்பா நதியின் கரையில் செழித்தோங்கியது.
இந்த கிழக்கு பிராந்தியங்கள் அரசியல் மற்றும் பொருளாதார மையங்களாக உருவெடுத்தன, இறுதியில் இந்தியாவின் மிகப் பெரிய பேரரசுகளுக்கு அடித்தளம் அமைத்தன.
உத்தரபிரதேசத்தின் நவீன வாரணாசியைச் சுற்றி அமைந்திருந்த இந்த புனித நகரம், வேத காலம் முதல் ஆன்மீக மையமாக விளங்கியது. காசி கண்டம் புராணத்தில், "काशीक्षेत्रं सर्वतीर्थेभ्यः श्रेष्ठम्" (காசீக்ஷேத்ரம் சர்வதீர்த்தேப்ய: ஶ்ரேஷ்டம்) - எல்லா புனித இடங்களிலும் காசி மேலானது என்று போற்றப்படுகிறது.
இந்த அரசு நவீன கிழக்கு உத்தரபிரதேசத்தின் அவத் பிராந்தியத்துடன் ஒத்திருந்தது, அயோத்தியைச் சுற்றியுள்ள பகுதிகளை உள்ளடக்கியது. ராமாயணத்தில் இது "कोसलो नाम मुदितः स्फीतो जनपदो महान्" (கோசலோ நாம முதித: ஸ்பீதோ ஜனபதோ மஹான்) என்று வர்ணிக்கப்படுகிறது.
அலகாபாத் (பிரயாகராஜ்) பகுதியைச் சுற்றி நவீன உத்தரபிரதேசத்தில் அமைந்திருந்த வத்ஸம், கங்கை மற்றும் யமுனை நதிகளின் சங்கமத்தில் உருவான வணிக மையமாக இருந்தது.
மகாபாரத காவியத்தின் அரங்கமான குரு அரசின் எல்லை நவீன டில்லி, ஹரியானா மற்றும் மேற்கு உத்தரபிரதேசத்தின் மீரட் பகுதியை உள்ளடக்கியது. இது குருக்ஷேத்திரா எனும் புனித பூமியை தன்னகத்தே கொண்டிருந்தது.
பகவத் கீதையில், "धर्मक्षेत्रे कुरुक्षेत्रे समवेता युयुत्सवः" (தர்மக்ஷேத்ரே குருக்ஷேத்ரே சமவேதா யுயுத்ஸவ:) என்ற பிரபலமான வரிகள் இந்த புனித பூமியின் முக்கியத்துவத்தை உறுதிப்படுத்துகின்றன.
வாயு புராணம் இதை "कुरुराजा महावीर्यः सर्वशास्त्रविशारदः" (குருராஜா மஹாவீர்ய: சர்வசாஸ்த்ரவிசாரத:) என வர்ணிக்கிறது.
வடக்கு உத்தரபிரதேசத்தில் அமைந்திருந்த பாஞ்சாலம், நவீன பரேலி மற்றும் ரோஹில்கண்ட் பகுதியைச் சுற்றி இருந்தது. இது வடக்கு மற்றும் தெற்கு பாஞ்சாலம் என இரு பகுதிகளாக பிரிக்கப்பட்டிருந்தது.
மகாபாரதத்தில் பாஞ்சாலம் திரௌபதியின் பிறப்பிடமாக குறிப்பிடப்படுகிறது.
அதன் தலைநகரம் விராடநகரம், நவீன ராஜஸ்தானத்தின் ஜெய்ப்பூர், அல்வார் மற்றும் பரதப்பூர் பகுதியில் இருந்தது. மகாபாரதத்தில், பாண்டவர்கள் தங்கள் அஜ்ஞாதவாச காலத்தை மத்ஸ்ய அரசில் கழித்ததாக கூறப்படுகிறது.
மேற்கு மத்தியபிரதேசத்தில், நவீன உஜ்ஜயினி நகரைச் சுற்றி அமைந்திருந்தது. ஸ்கந்த புராணத்தில், "अवन्तिका पुरी रम्या महाकालस्य धाम च" (அவந்திகா புரீ ரம்யா மஹாகாலஸ்ய தாம ச) - அவந்தி அழகான நகரம் மற்றும் மகாகாலரின் இருப்பிடம் என்று வர்ணிக்கப்படுகிறது.
புண்டேல்கண்ட் பகுதியை உள்ளடக்கியது (மத்தியபிரதேசம் மற்றும் உத்தரபிரதேசத்தின் சில பகுதிகள்). இது கென் நதி பள்ளத்தாக்கில் செழித்தோங்கியது.
வடமேற்கில் அமைந்திருந்த இதன் தலைநகரம் தக்ஷசீலா நவீன பாகிஸ்தானின் ராவல்பிண்டிக்கு அருகில் இருந்தது, பெஷாவர் பகுதி வரை விரிந்திருந்தது. இது வேத நாகரிகம் மற்றும் பெர்சிய தாக்கங்களின் சங்கம ஸ்தலமாக விளங்கியது.
மேலும் வடமேற்கில் அமைந்திருந்து, நவீன ஆப்கானிஸ்தான் மற்றும் பாகிஸ்தானின் சில பகுதிகளை உள்ளடக்கியது. இது குதிரை வளர்ப்பு மற்றும் போர் கலைகளுக்கு புகழ் பெற்றிருந்தது.

இந்த வடமேற்கு மகாஜனபதங்கள் வேத நாகரிகத்திலிருந்து பெர்சிய மற்றும் கிரேக்க நாகரிகங்களுக்கு இடையேயான சந்திப்பு புள்ளியாக செயல்பட்டன. அத்தர்வ வேதத்தில், "गान्धारवा वेद विदां वरिष्ठाः" (காந்தாரவா வேத விதாம் வரிஷ்டா:) என்று கந்தாரம் வேத கல்வியின் மேலான மையமாக குறிப்பிடப்படுகிறது.
தக்ஷசீலா பல்கலைக்கழகம் உலகின் முதல் பல்கலைக்கழகங்களில் ஒன்றாக கருதப்படுகிறது, அங்கு 10,500 மாணவர்கள் 60க்கும் மேற்பட்ட பாடங்களை கற்றனர்.
வின்த்திய மலைகளுக்கு தெற்கே அமைந்திருந்த ஒரே பெரிய மகாஜனபதம் அஸ்ஸகம் ஆகும். இது கோதாவரி நதியின் கரையில், நவீன மகாராஷ்டிரா, தெலங்கானா மற்றும் ஆந்திரபிரதேசத்தின் சில பகுதிகளில் அமைந்திருந்தது.
இந்த தனித்துவமான புவியியல் நிலை அஸ்ஸகத்தை வடக்கு மற்றும் தெற்கு இந்தியாவுக்கு இடையேயான பாலமாக மாற்றியது. மத்ஸ்ய புராணத்தில், "गोदावरी महानदी सर्वपापप्रणाशिनी" (கோதாவரீ மஹாநதீ சர்வபாபபரணாசினீ) என கோதாவரி போற்றப்படுகிறது.
அஸ்ஸகத்தின் முக்கிய நகரங்களான போதன (பௌதன) மற்றும் போடிக் (போதிகம்) வணிக மற்றும் கலாச்சார மையங்களாக செழித்தோங்கின.
புத்த இலக்கியங்களில் குறிப்பிடப்பட்டுள்ள பெரிய அரசுகள்
மகாஜனபதங்களின் மொத்த புவியியல் பரவல்
மகாஜனபதங்கள் தங்களின் உச்சத்தை எட்டிய காலம்
இந்தியா, பாகிஸ்தான், ஆப்கானிஸ்தான் என பரவியிருந்தன
பிரம்ம புராணத்தில், "षोडश जनपदाः श्रेष्ठाः भारतवर्षे महात्मनः" (ஷோடச ஜனபதா: ஶ்ரேஷ்டா: பாரதவர்ஷே மஹாத்மன:) - பாரத வருஷத்தில் பதினாறு சிறந்த ஜனபதங்கள் இருந்தன என்று குறிப்பிடப்பட்டுள்ளது.
வேத காலத்தின் ஜனங்கள் (பழங்குடி அரசுகள்) படிப்படியாக ஜனபதங்களாக (குடியேற்ற அரசுகள்) மாற்றமடைந்தன. ஆரம்பகால வேத சமுதாயத்தின் நாடோடி வாழ்க்கை நிரந்தர வேளாண் குடியேற்றங்களாக மாறியது.
கி.மு. 6-5 நூற்றாண்டுகளில், பதினாறு பெரிய அரசுகள் உருவாகின. இவை வலுவான நிர்வாக கட்டமைப்புகள், நிரந்தர இராணுவம் மற்றும் வர்த்தக வலைப்பின்னல்களைக் கொண்டிருந்தன.
மகத மற்றும் கோசல போன்ற வலிமையான அரசுகள் சிறிய மகாஜனபதங்களை உள்வாங்கத் தொடங்கின, மௌரிய பேரரசின் இறுதி ஒருங்கிணைப்புக்கு வழிவகுத்தன.
ஐதரேய பிராமணத்தில், "एको बहूनां भवति" (ஏகோ பஹூனாம் பவதி) - ஒன்று பலவாகிறது என்ற கருத்து இந்த அரசியல் பரிணாமத்தை பிரதிபலிக்கிறது.
பதினாறு மகாஜனபதங்கள்: புவியியல் ஒப்பீடு